Pokazywanie postów oznaczonych etykietą XX wiek. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą XX wiek. Pokaż wszystkie posty

1/07/2016

Wiedza dawniej, a dziś ...

Dawniej, kto miał wiedzę, miał i władzę. 
Wiedza była czymś tajemniczym, czymś, co wyróżniało danego człowieka wśród pospolitego ludu, a zarezerwowana była dla elit klas rządzących, arystokracji czy bogatego mieszczaństwa oraz duchowieństwa.
W XIX wieku ruszyła powszechna idea zlikwidowania analfabetyzmu, umożliwienie nauki masom dotychczas nie mającym takiej sposobności. Świat ruszył z rewolucją przemysłową i nie można było już trzymać wiedzy tylko dla wybranych grup, wiedza potrzebna była również prostemu robotnikowi i chłopu, który wyzwolił się z niewoli pańszczyźnianej.

Wielki pisarz rosyjski Lew Tołstoj ze swojej inicjatywy założył szereg szkół dla chłopskich dzieci, napisał również elementarz do nauki. 
Nasza rodzima pisarka Maria Konopnicka ma swój ogromy wkład w upowszechnianie nauki i zwracanie uwagi na problemy i ograniczenia intelektualnie, jakie niesie za sobą brak wiedzy. Pamiętacie może "Janka muzykanta" - jak głupota doprowadziła to zniszczenia samorodnego talentu wiejskiego dziecka.
Rozwój cywilizacyjny i przemysłowy wymusił zmianę podejścia do kwestii powszechności wiedzy. Nauka pisania czy czytania, liczenia stała się wymogiem, a nie luksusem dla wyższych sfer.

Wyobraźmy sobie jakie niezwykłe dla ludzi z dawniejszych wieków były choćby przedmioty codziennego użytku, zwierzęta, starożytne dzieła sztuki, egzotyczne owoce czy tez aromatyczne przyprawy przywożone z odległych zakątków czy też kolonii.
A wreszcie jak bardzo podniecające były wszelakie publikacje książkowe, które opisywały inne kręgi kulturowe. 



Dla współczesnego człowieka wydaje się to śmieszne, bo cóż prostszego jak kliknąć w internet i za kilka sekund mamy właściwie wszystko na linii wzroku.
Co więcej, mamy tak ogromy wybór informacji, że nie musimy pędzić do biblioteki czy księgarni po książkę. Bo właściwie to już nam się nie chce czytać grubych objętości i przyzwyczailiśmy się do krótkich "a la pigułka" informacji. Co gorsza, przestaliśmy interesować się światem, bo świat zamknął nam się do wąskich kręgów "myślowych" - nazwijmy ich "stricte praktycznych".

Czy książka to przeżytek? Czy wnikliwe i drobiazgowe wchłanianie wielotematycznej wiedzy to współczesny zbytek, strata pędzącego zawrotnie czasu?
Mam nadzieję, że nie!

Ale cofnijmy się do XIX wieku czy też na początek XX.

Kiedy byłam małą dziewczynką uwielbiałam wertować pewną książkę, którą później podarował mi tato. To pozycja pt. "Człowiek" ks. dr Platza, wydana tuż pod koniec XIX wieku. Jest kompendium wiedzy - jak na owe czasy - o człowieku, jego rasach, ludach itd.
Pamiętam jak z wypiekami na twarzy czytałam o ludożercach z Nowych Hybrydów, owłosionych ludziach z Indii Wschodnich czy też szczegółowym opisie jakże wówczas popularnej teorii Darwina o pochodzeniu człowieka. 




Mogę sobie tylko wyobrazić jak fascynująca była ta pozycja dla osoby tamtej daty. Jak bardzo mocna mogła wpłynąć na jego ówczesny światopogląd. Być może była wręcz szokująca i wręcz niewiarygodna.

Boleję, kiedy widzę jak wyrzuca się się książki na śmietnik czy makulaturę.I właśnie na takim śmietniku znalazłam książkę z początku XX wieku w języku angielskim pt." The Book of Knowledge" pod redakcją Mee i Thompsona. To dziecięca encyklopedia wiedzy na różne tematy. Od bardzo poważnych do rozrywkowych. Dla dziecka z tamtego okresu musiała stanowić coś fascynującego, coś co dziś może przyrównać do przeglądarki internetowej. Była swoistym okienkiem na świat.




Zastanawiam się czy my współcześnie umiemy docenić wartość wiedzy, czy szanujemy tych, którzy ją posiadają i nam przekazują.Czy tylko wysokie technologię dziś są synonimem wartościowej i jedynie przydatnej wiedzy ...?
A co z książkami? Przetrwają w swej "papierowej" formie?



8/26/2015

Pewne damy

Sesja w klimacie starej fotografii  - "Pewne damy" (1900-1907)








































fot. Anna Jaroszewicz, Maria Penny oraz Paulina Citkowska

3/02/2015

Projekt - "Białystok z drewna" - moja publikacja wspomnieniowa

Jakiś czas temu z inicjatywy Rafała Kozłowskiego i pod patronatem Galerii im. Sleńdzińskiech w Białymstoku powstał projekt pod nazwą "Białystok z drewna", który zgromadził zespół ludzi, którzy postanowili przybliżyć historię drewnianych domów w naszym mieście.
Ja również dołączyłam do tego Projektu.
DLACZEGO „BIAŁYSTOK Z DREWNA”?
Na naszych oczach zanikają mieszczańskie, drewniane domy, które są wypierane przez wielkogabarytowe, nowoczesne budownictwo. Dzielnice Białegostoku ogarnia ogólnobudowlany chaos i walka o grunt pod nowe inwestycje. W praktyce zanika historyczno-kulturowy charakter miejsca. Domy pradziadków i dziadków zostają zdewastowane, przez co miasto traci nieodwracalnie część swojej tożsamości i historii. Z unikatowej drewnianej zabudowy Białegostoku zostało niewiele, a to co pozostało wymaga udokumentowania i zachowania dla potomności.
Realizując nasz projekt, chcemy poszerzyć świadomość mieszkańców co do historii Białegostoku – pokazać dawne budownictwo, życie mieszkańców drewnianego Białegostoku, ich codzienne zajęcia. Chcemy uświadomić, jak dużą wartość ma krajobraz dawnej „Małej Ojczyzny” i jak cenne jest zachowanie jego w niezmienionej formie nie tylko dla nas samych, ale również dla przyszłych pokoleń. Dlatego też uczestnicy warsztatów utrwalą na fotografiach współczesny drewniany Białystok.
A oto wspomnienie, moja osobista historia pt. "Dom przy ulicy Widok 1 w Białymstoku
  Drewniany dom przy ulicy Widok 1 w Białymstoku istniał w pierwotnej formie do roku 1996, kiedy to został sprzedany przez spadkobierczynie czyli moją mamę i jej siostrę. Następnie przebudowany przez nowego właściciela i kompletnie pozbawiony dawnej formy.
Dom „babci Janki” jak i jego otoczenie dołączyło do nowoczesnego wizerunku uporządkowanego miejskiego ładu. Zamiast piaszczystej ulicy mamy obecnie polbruk. Nie ma już drewnianych płotów, a za nimi bajecznych kwiatowych ogrodów, ani sadów z drzewami owocowymi, ani chlewików, ani cichych zakątków pod gruszą…
Dom wybudował mój pradziadek Julian Gromko w 1926 roku, jako tymczasowy, ponieważ miał w planach pobudowanie dużego, wielorodzinnego domu na bardzo pokaźnej działce, która sięgała od ulicy aż do łąk wzdłuż torów kolejowych,  a którą to otrzymała od swoich rodziców w posagu prababcia Rozalia z domu Sosnowska.


fotografie pradziadków

Pradziadek był bardzo przedsiębiorczym człowiekiem, wiele lat mieszkał w Rosji i na Ukrainie, gdzie prowadził własną restaurację i „dorobił się” kamienicy. Wrócił, gdy sytuacja polityczna na tamtych terenach stała się bardzo niebezpieczna.
Tu poślubił swoją drugą żonę czyli prababcię Rozalię, a następnie narodziły się dwie jego córki Janka i Jadzia.
W Białymstoku pracował jako jeden z szefów restauracji w Hotelu Ritz i miał również swoją sezonową małą restauracyjkę w Parku Branickich. Gotował na specjalne życzenie dla wielu sław odwiedzających Białystok.
1939 rok był nie tylko początkiem tragicznych wydarzeń w historii Polski, ale również dramatem rodzinnym.
Po ciężkiej chorobie w 1941 roku zmarł pradziadek, wcześniej dzieląc swój majątek pomiędzy córki.
Dom pozostał do dyspozycji babci Janiny z mężem Józefem Królewskim i prababci.
Dziadek Józef zawodowy podoficer – sierżant meteorolog -  w lutym 1945 roku zginął w pod Kołobrzegiem.


fotografia dziadków - ulica Rynek Kościuszki lub Lipowa w Białymstoku

Babcia Janina musiała nie raz uciekać przed Gestapo z własnego domu i chować się w ziemiankach np. na obecnych Dziesięcinach czy nocować u zaufanych ludzi.
Dom przetrwał wojenną zawieruchę, choć mogłoby się stać inaczej, kiedy to kilkanaście metrów dalej na sad spadła bomba i zrobiła ogromny lej.
Po wojnie czasy były ciężkie i babcia z prababcią wyprzedawały po kawałeczku odziedziczoną ziemię. W końcu pozostał w ich rękach okrojony kawałek wraz z domem.
Ale i tak był to mały raj na ziemi – „tajemniczy ogród” w środku miasta.



"rodzinnie"

Babcia Janka bardzo dbała o dom, zawsze odmalowany, z nienagannie ułożoną dachówką. W środku przytulne i klimatycznie, choć skromnie, bo cztery osoby utrzymywały się z jednej pensji babci, która pracowała w biurze na Kolejach Państwowych. Babcia była niezwykle pedantyczną osobą i damulką w każdym calu. Zawsze piękna i elegancka, nawet kiedy szła wyrzucić śmiecie do kubłów przy bramce, musiała przyczesać włosy, podmalować usta i zdjąć fartuch.
Na przedzie domu znajdował się duży ogród kwiatowy. Grządki z kamiennej podmuwrówki, mnogość gatunków kwiatów w tym róże przyprawiało o zawrót głowy.
Tuż przy domu rósł jaśmin, bez i tamaryszek, a pod nimi znajdowała się ławeczka. Za domem rozciągał się zaś sad i ogród warzywny oraz stał chlewik oraz w późniejszym czasie pobudowano również drewniany garaż.

moja mama w ogrodzie

Całe swoje dzieciństwo spędzałam u babci – kochałam ją i to miejsce.
Nawet kiedy zamknę oczy, dziś widzę z dokładnością, każdy szczegół tego niezwykłego miejsca. Pamiętam bzyczenie pszczół, natrętne osy czy wielkie bąki. Widzę piękne motyle siadające na kwiaty. Słyszę wrzask jerzyków zataczających wieczorem kręgi nad dachami domów. Przypominam sobie leniwe koty, pełzające po deszczu ślimaki, śpiew ptaków, dźwięki koników polnych, a nawet kumkanie żab z dalekich łąk przy torach.
Sad i ogród był dla mnie niczym Eden – na wyciągnięcie ręki rosły jabłka Papierówki, gruszki Klapsy, śliwki Węgierki czy morele. Nie mogłam się też oprzeć wiśniom, krzakom czarnej i czerwone porzeczki czy agrestu. Na grządkach aż się prosił o zerwanie długi szczypior. Nawet gorzka rzodkiewka smakowała inaczej, tak samo jak pomidory Malinówki.


ja na schodkach u babci - lata 80-te XX w.


ja w wózeczku z cioteczną babcią Jasią - lata 70-te XXw.

Do domu prowadziły kilkustopniowe drewniane schodki z poręczą, następnie znajdowała się sień i drzwi do komórki i na strych. Komórka była zawsze obiektem moich ciekawskich poszukiwań. Stara szafa i kredens kryły różne skarby. Tu babcia też przechowywała suszoną, własnej roboty szynkę czy kiełbasę. A jaki miały smak, ech … Strych zaś krył mnóstwo staroci z przeszłości.
Z sieni wchodziło się do kuchni z białym piecem kaflowym. Pod oknem stał stół przy którym uwielbiałam siedzieć i rysować czy też bawić się np. szpulkami nic i szpilkami z kolorowymi główkami, które przechowywane były w rzeźbionej skrzynce. Następnie przechodziło się do obszernego salonu z rozkładanym stołem i ozdobnymi krzesłami – 8 lub 12 sztuk – z wielką trzydrzwiową szafą, kredensem i fikuśnymi podstawkami pod paprotki. Bardzo lubiłam rozkładany fotel, zwany „amerykanką” z iście królewską tapicerką. Mistyczny też był obraz na jednej ze ścian – pejzaż z fioletowym niebem -  w złotej, bogato zdobionej ramie. Okna salony wychodziły wprost na ogród kwiatowy i widok na ulicę. Dziwnym elementem był dla mnie wiecznie zepsuty telewizor i stare radio z okiem, które z babcią często słuchałyśmy na zmianę z tym małym znajdującym się w kuchni. W salonie znajdował się piec, zbudowany z ozdobnych, brązowych kafli.
Z salonu przechodziło się do sypialni, gdzie stały dwa drewniane i bardzo wygodne łóżka oraz szafka nocna babci z lampką.


rodzinny obiad

Na jednym właśnie z tych łóżek, po ciężkiej chorobie odeszła w 1995 roku moja najukochańsza babcia Janka.
Nigdy nie zapomnę smaku babcinej szarlotki czy sernika, smaku domowego makaronu pływającego w tłustym aromatycznym rosole i innych smakołyków.
Nie mogę zapomnieć zabaw na ulicy, przebieranek, psot, biegania po różnych ogrodach sadach i podżerania owoców czy warzyw. Pamiętam twarze wszystkich „cioć”, „wujków”, „babć” czy „dziadków”. Nie jestem w stanie zatrzeć obrazu tych wszystkich drewnianych domów na ulicy.


jedno z ostatnich zdjęć babci, obok stoi moja siostra - lata 90-te XXw.

Po śmierci babci i sprzedaży domu nie miałam odwagi przez kilkanaście lat tam pojechać, aż pewnego dnia stwierdziłam, że muszę odbyć coś w rodzaju „pożegnania”.
Widok jaki zastałam był dla mnie swoistym szokiem…
Pod tym linkiem znajduje się aktualny wygląd domu: TUTAJ
Postanowiłam, że jak na fotografii w ułamkach sekund rejestrujemy obraz, tak ja zarejestruję to, co kryje się z dawnych wspomnień i przechowam ten obraz na zawsze w moim archiwum świadomości.

1/08/2015

Dama z początku XX wieku

  Jest kilka okresów historycznych, którymi fascynuję się wyjątkowo. Jednym z nich jest przełom: "fin de siecle" i pierwsze 20 lat XX wieku.
Wspomniane pierwsze lata XX to czas gwałtownych i szybkich zmian jakie zaszły w obyczajowości, sztuce (futuryzm, kubizm, konstruktywizm itd.), modzie i postępie technologicznych. Jest też burzliwy historycznie i politycznie (I Wojna Światowa, wojna rosyjsko-japońska, rewolucje w Rosji, odzyskanie przez Polskę niepodległości itd.).
Nie należy też zapomnieć o sufrażystkach - pierwszych organizacjach feministycznych.
W modzie szczególnie widać jak w ciągu niespełna 20 lat kobieta zaczyna "odkrywać" swoje ciało i porzuca "pancerne" gorsety oraz inne "niewygody".



źródło: pinterest.com
"rewolucja bielizniana"

Właśnie z tym okresem związałam swój nowy projekt kostiumowy pod nazwą "Spacer po Zoppot" z lat 1900-1907. 

Dom Zdrojowy w Sopot -  około 1903r.


źródło: sopot.fotopolska.eu

Stylistyka tego okresu podoba mi się szalenie - wielkie kapelusze, długie spódnice, wysokie stójki, eleganckie żakiety podkreślające figurę zamkniętą w gorsecie.


projekt w oparciu o archiwalne zdjęcia z początku XX wieku

Projekt obejmuje uszycie: białej bluzki z geometrycznymi cięciami i koronką oraz stójką 3/4; różowego żakieciku z  lnu z czarnymi i białymi wykończeniami oraz "szalem"; czarnej, długiej spódnicy z lekkim trenem z tafty; bielizny tj.: gorset, halka, koszulka na gorset, halko-spódnica, majtki; jak również wykonanie butów na bazie gotowej podeszwy z obcasem.
Obecnie szyty jest żakiet, na dzień dzisiejszy stan jego zaawansowania to 80%:-).


żakiet

Całość dopełni okazały kapelusz, który już wykonałam jakiś czas temu:


fot. Nina Supruniuk

Inspiracją do projektu stały się klimatyczne fotografie kobiet z początku XX wieku:






źródło: zdjęcia historyczne